bekijk meer jaarverslagen
ga naar website Gasunie

Jaarverslag 2013

Taal:
  • Nederlands
  • Engels

Gasunie gelooft in een duurzame energievoorziening. Daarom participeren we in diverse initiatieven.

Samen met partners naar slimme energieoplossingen

Nieuwe LNG-diensten

Vloeibaar aardgas (LNG) is een schonere transportbrandstof dan bijvoorbeeld diesel. Scheepvaart heeft te maken met steeds strengere regels voor de uitstoot van zwavel. Met LNG stoot een schip geen zwaveloxide uit, en ook niet of nauwelijks stikstofoxide. Daarmee levert gas een belangrijke bijdrage aan reductie van emissies in de scheepvaart. Maar ook vrachtwagens kunnen door op LNG te rijden de uitstoot van fijnstof aanzienlijk beperken. Motoren op LNG zijn geruislozer, dus vermindert de geluidsoverlast. Tevens kan LNG een oplossing bieden voor industrieën in gebieden waar geen gasinfrastructuur aanwezig is.

De LNG-terminal, Gate, biedt zijn klanten kansen om nieuwe markten te ontsluiten. Daartoe worden er momenteel nieuwe diensten en bijbehorende faciliteiten ontwikkeld. Zo lag de focus in 2013 op zogenoemde break bulk diensten. Hierbij wordt LNG vanuit de opslagtanks van Gate overgeladen naar kleinere schepen en vrachtwagens.

Vanaf 2013 biedt Gate haar klanten de mogelijkheid niet alleen LNG te lossen, maar ook LNG te laden (backloading). Hiervoor investeerde Gate in technische faciliteiten: kleinere boten kunnen nu worden ontvangen voor het laden en lossen. Ook is een truckloading bay aangelegd, waar tankwagens LNG kunnen laden. In 2013 zijn de eerste backloadings uitgevoerd en de eerste kleine schepen ontvangen. Volgens planning is de truckloading bay 21 januari 2014 in gebruik genomen.

De nieuwe diensten zijn goed ontvangen en leiden tot meer activiteit op de terminal. We verwachten verdere groei van break bulk en breiden dit daarom verder uit, samen met onze Gate-partner Vopak, en in nauwe samenwerking met Gate.

De prijsverhoudingen op de internationale LNG-markt zijn dusdanig dat de import van LNG voor injectie in het aardgasnet van GTS en verkoop op TTF op dit moment voor de klanten van Gate vaak niet interessant is.

In 2013 heeft Gasunie LNG Holding BV 2,5% aandelen in Gate terminal CV overgenomen van Dong Energy. Het totale belang van Gasunie in de terminal bedraagt daarmee 47,5%.

Power to gas

Om de overgang naar een duurzame energievoorziening mogelijk te maken zijn nieuwe oplossingen voor de opslag en het transport van energie nodig. Het aanbod van elektriciteit opgewekt uit wind en zon schommelt sterk, al naar gelang de weersomstandigheden. Soms is er teveel en soms weer te weinig. Power to gas brengt hier samen met bestaande gasinfrastructuur uitkomst. In een elektrolyse-installatie kan elektriciteit opgewekt uit wind worden gebruikt om water te splitsen in zuurstof en waterstof. Door het waterstof samen te voegen met koolstofdioxide kan er zelfs methaan worden geproduceerd. Dit is een schoon en duurzaam proces.

Zowel het waterstof als het methaan kunnen vervolgens in de gasinfrastructuur worden geïnjecteerd. Op die manier kunnen de overschotten van duurzame energie worden opgeslagen voor later gebruik en wordt overbelasting van elektriciteitsnetten voorkomen. Gas is makkelijk op te slaan en bovendien de goedkoopste vorm van energietransport. Hiermee komt aardgasinfrastructuur in een nieuwe rol: als opslag- en transportmedium voor duurzame energie. Wij zien dit als een belangrijke stap naar de energievoorziening van de toekomst.

Initiatief power to gas in Sleeswijk-Holstein
In Duitsland vinden er momenteel allerlei initiatieven plaats om power to gas als nieuwe technologie te integreren in het energiesysteem. De nieuwe Duitse regering heeft langetermijn doelstellingen gesteld om de ontwikkeling van power to gas te stimuleren. De Duitse technische gasvereniging (DVGW), waarvan Gasunie Deutschland lid is, heeft een haalbaarheidsstudie naar power to gas uitgevoerd. De uitkomsten waren positief, maar er moeten nog grote stappen worden gezet.

Daarnaast is Gasunie Deutschland met ARGE Netz een samenwerking aangegaan die wordt gefaciliteerd door het ministerie van Energietransitie, Economie, Milieu en Ruimtelijke Ordening van Sleeswijk-Holstein. Het doel van deze samenwerking is een concept uit te werken voor de grootschalige ontwikkeling en ingebruikname van power to gas in Sleeswijk-Holstein.

Ontwikkeling Smart Grids

Kleinschalige, duurzame energiebronnen (zoals wind en zon, maar ook biomassa in de vorm van groen gas) zullen naar verwachting in de toekomst een groter aandeel in de brandstofmix innemen. Integratie tussen de verschillende energiesystemen levert een optimale benutting op van de capaciteit van deze bronnen. Voor een goede afstemming tussen de vraag naar en het aanbod van energie zijn aan elkaar gekoppelde, intelligent (digitaal) gestuurde energienetten, zogenaamde smart grids, essentieel. Aardgas speelt een belangrijke rol in deze smart grids vanwege zijn flexibele inzetbaarheid.

De ontwikkeling van smart grid-concepten zorgt voor een slimmere inzet van energiebronnen en infrastructuur tegen relatief geringe kosten. Met een smart grid kan de consument zijn energiebehoefte in huis beter sturen en zelf een energiebron kiezen: duurzaam als het beschikbaar is en anders de minst belastende fossiele brandstof, aardgas. Op termijn kunnen consumenten met smart grids zelf ook zeer efficiënt en duurzaam elektriciteit produceren met gas. Dankzij hun gasaansluiting hoeven ze geen dure investeringen te doen in nieuwe elektriciteitsinfrastructuur, zoals bij een all-electric huis nodig zal zijn.

PowerMatching City
In 2013 opende minister Kamp van Economische Zaken in Groningen de tweede fase van PMC. In dit project testen ongeveer 40 huishoudens in de gemeente Groningen een uniek concept van een smart grid, waarin gebruik wordt gemaakt van zowel gas als elektriciteit. Ook Gasunie neemt deel aan dit project, omdat we geloven dat decentrale energieoplossingen een belangrijke rol spelen in een duurzame energievoorziening.

Het totaalconcept van dit type smart grid werkt technisch goed, zo bleek uit de eerste fase van het project. Tijdens de Rio +20 conferentie van de Verenigde Naties is het project uitgeroepen tot een van de 100 meest duurzame projecten ter wereld.

De tweede fase van PMC is grootschaliger: het aantal huishoudens is verdubbeld en de consument heeft de mogelijkheid gekregen zijn energiegebruik te sturen op basis van kosten en energiebron. Het onderzoeksproject is uniek: het zal inzicht geven in de vraag of de kosten en de soort energiebron een rol spelen bij de energiekeuze en -gebruik van consumenten. Het is de eerste keer dat dit in de praktijk wordt getest.

Onderzoek naar energietransitie: EDGaR

EDGaR is een nationaal initiatief dat de in Nederland aanwezige kennis op gasgebied wil bundelen. Het is het grootste aardgasonderzoeksproject binnen Europa dat is gericht op duurzaamheid. Doel is om vanuit de sterke Nederlandse gaspositie opties voor een duurzame energietoekomst te verkennen. EDGaR is een samenwerkingsverband van Gasunie, Kiwa, Enexis, Stedin en Liander, Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen, Technische Universiteit Delft, ECN en GasTerra. Deze partners hebben een innovatief programma opgesteld waarin zij zelf € 22 miljoen investeren. Het samenwerkingsverband ontvangt daarnaast € 22 miljoen subsidie: 10 miljoen van het ministerie van Economische Zaken, 10 miljoen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling via het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, en 2 miljoen van de Provincie Groningen. EDGaR heeft de ambitie een internationaal centre of excellence te worden op het gebied van gas en duurzaamheid. In 2013 zijn verschillende EDGaR-onderzoeken afgerond, onder andere op het gebied van groen gas en smart grids.

Proeftuin voor onderzoek naar energietransitie: EnTranCe

Gasunie is een van de initiatiefnemers van het EnTranCe, dat we in 2013 samen met BAM, GasTerra, Hanzehogeschool Groningen en Imtech hebben opgericht. EnTranCe is een proeftuin voor energiesystemen van de toekomst. Op de Zernike Campus in Groningen is een praktijkgericht ‘living laboratorium’ - EnTranCe - ingericht, waar allerlei functies van slimme energienetten in een real-life omgeving worden ontwikkeld, getest en gedemonstreerd. Er wordt onderzoek gedaan naar de inpassing van zon- en windenergie, nieuwe decentrale energiesystemen en slimme energiemanagementsystemen.
Wij willen EnTranCe in samenwerking met anderen uitbouwen met concrete projecten. Zo dragen we er aan bij dat innovatieve gastoepassingen een plek krijgen in het energiesysteem van de toekomst.