bekijk meer jaarverslagen
ga naar website Gasunie

Jaarverslag 2013

Taal:
  • Nederlands
  • Engels

In een steeds verder integrerende markt gaan we de uitdaging aan om onze leidende positie als grensoverschrijdende gasinfrastructuurspeler te behouden en waar mogelijk te versterken.

Samenwerking in Europees verband

Het transport van aardgas vindt plaats in een markt met internationaal opererende partijen. Ook de klanten van GTS en Gasunie Deutschland opereren deels grensoverschrijdend. Dat vraagt ook om een internationale benadering. Door gasmarkten te verbinden kan een grotere markt ontstaan met meer aanbieders. Dat levert meer concurrentie op en is dus goed voor de prijsvorming. Alle gasgebruikers in de regio zullen daarvan profiteren.

Veilen via PRISMA
Op 1 april 2013 zijn GTS en Gasunie Deutschland begonnen met het aanbieden van day-ahead (gebundelde) capaciteit op een aantal grenspunten. Deze capaciteit wordt geveild via het veilingplatform PRISMA, dat mede door GTS en Gasunie Deutschland is opgericht. PRISMA is een nieuw Europees boekingsplatform voor shippers, dat door 19 Europese netbeheerders is ontwikkeld. Het platform biedt de mogelijkheid veilingen op grenspunten te houden, waarbij capaciteit aan beide zijden van de grens kan worden gebundeld. Daarnaast kunnen shippers boekingen doen op binnenlandse exitpunten. Ook faciliteert het platform een secundaire markt, waarop klanten hun reeds geboekte capaciteit kunnen aanbieden. Voor shippers betekent PRISMA een eenduidige toegangspoort voor het kopen en verkopen van capaciteitsproducten in verschillende Europese landen. Met ingang van 2014 zullen GTS en Gasunie Deutschland de op al hun grenspunten beschikbare capaciteit gaan veilen via PRISMA.

Implementatie netwerkcodes
Om de ontwikkeling van een competitieve Europese gasmarkt te stimuleren wordt er door TSO’s samengewerkt. Dit gebeurt onder andere in ENTSOG. Binnen ENTSOG stemmen belanghebbenden bijvoorbeeld hun plannen af op het gebied van de Europese netwerkcodes, het tienjarig netontwikkelingsplan en de bevordering van transparantie. In 2013 hebben verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden in het kader van Europese wet- en regelgeving, richtlijnen en netwerkcodes.

De EU streeft ernaar op een efficiëntere manier om te gaan met de aanwezige capaciteit op interconnectiepunten. Daarom heeft de Europese Commissie opdracht gegeven de netwerkcodes CAM en CMP te ontwikkelen. In 2013 hebben GTS en Gasunie Deutschland hard gewerkt aan de voorbereidingen voor de implementatie van deze twee codes. De invoering van CAM en CMP heeft tot gevolg dat de verbindingen tussen het netwerk van Gasunie en de ons omringende netten optimaal benut kunnen worden. Daarbij heeft dit positieve effecten op de ontwikkeling van de gashandelsplaats TTF. Ook PRISMA voldoet reeds aan deze codes.

Groeiende gashandelsplaatsen

Gasunie wil de huidige leidende positie van de gashandelsplaats TTF, de meest liquide en toonaangevende hub van continentaal Europa, uitbouwen. Handel op TTF moet daartoe zo aantrekkelijk mogelijk worden gemaakt. Een goed ontwikkelde gasbeurs zoals ICE Endex kan daarin een belangrijke rol spelen, zeker als zich op het Europese continent dezelfde trend ontwikkelt als in het Verenigd Koninkrijk: daar is een verschuiving zichtbaar van bilaterale handel naar gashandel via een beurs.

TTF
TTF is de Nederlandse virtuele handelsplaats waar gas kan worden verhandeld. TTF is de afgelopen vijf jaar uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende liquide gashubs in Europa, naast het Engelse NBP. Ondanks een dalende gasvraag in Noordwest-Europa heeft TTF in 2013 haar hoge niveau kunnen behouden. Een goed functionerende gashandelsplaats trekt handelaren aan die ieder hun eigen gas meebrengen. Dat is goed voor de voorzieningszekerheid en zorgt er bovendien voor dat vraag en aanbod hun werk kunnen doen. Een hoge liquiditeit wekt vertrouwen bij marktpartijen en heeft een gunstig effect op de prijsvorming.

In 2013 is via TTF in totaal 8.287 miljard kWh gas verhandeld, ten opzichte van 7.569 kWh in 2012. Dit gebeurde zowel via bilaterale handel (OTC) als via beurzen. Het fysieke volume dat via TTF stroomt, het netto TTF-volume, is in 2013 toegenomen van 417 miljard kWh in 2012 tot 447 miljard kWh. Net als in 2012 is daarmee het fysieke TTF-volume groter dan de Nederlandse gasconsumptie. Zowel binnen- als buitenland maken bij de invulling van hun gasbehoefte dus gebruik van TTF.
Het aantal actieve TTF-handelaren in 2013 ligt met 113 ruim boven het aantal in 2012 (104).

ICE ENDEX
De energiebeurs APX-ENDEX is op 1 maart 2013 gesplitst in een elektriciteitsdeel (spothandel en clearing) en een derivaten- en spotgasdeel. Het derivaten- en spotgasdeel is verder gegaan als ICE Endex, met als grootaandeelhouder ICE. Gasunie heeft een aandeel van 20,88% in ICE Endex.

GASPOOL
Ook bij de Noord-Duitse virtuele gashandelsplaats GASPOOL, die aanzienlijk kleiner is dan TTF, zien we groei. Zowel de verhandelde volumes als de liquiditeit van GASPOOL namen toe in 2013. Het verhandelde volume bedroeg 1.251 miljard kWh en het netto volume 444 miljard kWh. In 2012 was dit 981 miljard kWh respectievelijk 389 miljard kWh. Eind 2013 waren er 355 handelaren actief op GASPOOL, een flinke toename ten opzichte van  2012 (314 handelaren). Verwacht wordt dat de groei zich ook in de komende jaren zal voortzetten.

Ontwikkelingen grensoverschrijdende infrastructuur

Uitbreiding in noordelijke richting
Door verschillende ontwikkelingen is er een toenemende behoefte aan extra transportcapaciteit door Duitsland in noordelijke richting. Zo neemt de binnenlandse gasproductie in Denemarken af en is er meer vraag naar aardgas in Sleeswijk-Holstein en de regio Hamburg als gevolg van de Duitse ‘Energiewende’. We zijn daarom met het uitbreidingsproject ExEll begonnen. Het project voeren we in twee fases uit. De eerste fase bestaat uit de bouw van een nieuw compressorstation in Embsen. Naar verwachting zal dit nieuwe station op 1 oktober 2014 in gebruik worden genomen. De bouw van een nieuw compressorstation in Quarnstedt, de aanleg van 65 kilometer pijpleiding tussen Fockbek en Ellund en de bouw van een nieuw meet- en regelstation in Ellund vormen de tweede fase. De oplevering van de pijpleiding wordt begin 2015 verwacht en de oplevering van de beide stations zal naar verwachting eind 2015 of begin 2016 zijn. Het totale ExEll-project maakt deel uit van het Duitse NEP.

De verbinding met het Verenigd Koninkrijk
De BBL-gasleiding tussen Balgzand en Bacton vormt voor het Verenigd Koninkrijk een belangrijke verbinding met de gasmarkt op het Europese vasteland. Door de koude en aanhoudende winter van 2012/2013 ontstonden grote verschillen tussen de gasprijzen op het continent en op de Britse gasmarkt. Dit heeft ertoe geleid dat in maart 2013 de capaciteit in de BBL tijdelijk volledig uitverkocht was.

Aansluiting op het Russische gasaanbod
Na de gedeeltelijke ingebruikname eind 2012 is NEL op 1 november 2013 volledig in gebruik genomen. NEL is de verbindingsleiding tussen het aanlandingspunt van Nord Stream in Greifswald (Noord-Duitsland) en ons Duitse netwerk. Het vergunningentraject voor de NEL heeft geleid tot een aanpassing van het tracé. Over een afstand van 40 kilometer is voor een alternatieve route gekozen. Hierdoor heeft het project vertraging opgelopen.

Met de volledige ingebruikname van NEL is het ook voor Nord Stream mogelijk geworden om de volledige capaciteit van 537 miljard kWh (55 miljard m3) per jaar aan de markt aan te bieden. Noordwest-Europa heeft zo een goede aansluiting gekregen op de Russische gasbronnen. De voorzieningszekerheid is hiermee vergroot.

Naar verwachting zullen de aandeelhouders, waaronder Gasunie, in 2014 voor het eerst dividend van Nord Stream ontvangen.

NEL wordt beheerd door GOAL. GOAL is namens Gasunie de joint-venturepartner in NEL, samen met NEL Gastransport GmbH, E.ON Global Commodities SE en Fluxys Deutschland GmbH. In september 2012 heeft GOAL gebruik gemaakt van haar voorrecht om 5,13% van het aandeel van E.ON Global Commodities SE in NEL (10%) over te nemen. Deze transactie heeft bij de volledige ingebruikname van NEL op 1 november 2013 plaatsgevonden. Hiermee is het aandeel van GOAL in NEL toegenomen tot 25,13%.